کد خبر : 106434
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۰ - ۵:۴۴

مصاحبه با ثاقب اکبر| از تعداد مدارس دیوبندی در پاکستان تا آمار عجیب فارغ التحصیلان این مدارس

مصاحبه با ثاقب اکبر| از تعداد مدارس دیوبندی در پاکستان تا آمار عجیب فارغ التحصیلان این مدارس

پژوهشگر مطرح پاکستانی در برنامه ای زنده به بررسی ریشه های تفکر دیوبندی و حوزه فعالیت های این گروه پرداخت.

به گزارش وب سایت خبری پیک شرقی ؛ «دکتر ثاقب اکبر» پژوهشگر برجسته پاکستان در گفتگو با «محمد رضا کمیلی» کارشناس مسائل پاکستان به بررسی ریشه های تفکر دیوبندی و نحوه شکل گیری و رشد این گروه پرداخت. در ادامه برخی از مطالب مهم این گفتگو را خواهید خواهند.

ثاقب اکبر در این گفتگو اعلام کرد: ریشه اصلی شکل گیری دیوبندی ها به زمان پادشاهان گورکانی بر می گردد.

در آن زمان شخصی به نام «شیخ احمد سرهندی» کتابی به نام رد الروافض را تالیف کرد که نقطه آغاز اختلاف بین مسلمانان شبه قاره بود و او در این کتاب عقاید شیعیان را مورد هجمه قرار داد.

مدتی بعد از او شاه ولی الله دهلوی افکار وی را دنبال کرد و سپس پسران شاه ولی الله دهلوی به خصوص «شاه عبدالعزیز محدث» با تالیف کتابی به نام تحفه اثنا عشریه مسیر وی را ادامه دادند.

شاه ولی الله دهلوی عقاید بسیار سختی داشت و حتی خود را واسطه بین مردم و خدا می دانست و می گفت: اگر می خواهید به خدا برسید باید از مسیر من به خدا برسید.

در ادامه انگلیسی ها که همواره در فتح پنجاب مشکل داشتند ایجاد اختلاف بین مسلمانان را مسیر خوبی دیدند و با کمک مالی و تسلیحاتی به «شاه اسماعیل» که از نوادگان شاه ولی الله دهلوی بود توانستند از طریق ایالت سند کنونی حکومت ایالت خیبرپختنخوا کنونی( مرز پاکستان و افغانستان ) را به دست بگیرند.

این اولین باری که حکومتی شبیه حکومت طالبان بر شبه قاره حاکم شد و اندیشه های افراطی آنها جدی گرفته شد.

در دوران نزدیک به ما و زمانی که مسلمانان در جنگ سال ۱۸۵۷ از انگلیس شکست خوردند سران دیوبندی مدارسی تاسیس کردند ولی اندیشه اصلی آنها تفکر جهادی بود هر چند به ظاهر به کار علمی مشغول شده بودند.

بعدها احمد رضا خان بریلوی با اندیشه های دیوبندی به مبارزه پرداخت زیرا آنها در موضوعاتی مانند شفاعت، زیارت قبور و… شبیه وهابی ها عمل می کردند.

در مورد این نکته مهم که دیوبندی ها مدارسی به مراتب فعال تر از سایر اندیشه های فکری پاکستانی مانند بریلوی ها و شیعیان دارند نیز باید یک حقیقت را مد نظر داشت.

آنها کار علمی را بسیار زودتر از بقیه شروع کردند و زمانی که سایر مکاتب به فکر تالیف کتاب نبودند آنها صدها کار پژوهشی ارزشمند انجام داده بودند.

از سوی دیگر دیوبندی ها ابتدا مخالف تاسیس پاکستان بودند و پس از تشکیل پاکستان در سال ۱۹۴۷ تعداد کمی از آنها وارد پاکستان شدند به همین دلیل دولت وقت به آنها نگاه ویژه ای داشت و آنها هم از همین نگاه ویژه برای تصدی پست های مهم استفاده کردند.

پس از حمله شوروی به افغانستان در دهه ۸۰ میلادی آمریکا و عربستان که به دنبال نیروی برای مبارزه با شوروی بودند طلاب این مدارس را مناسب دیدند و از آنها حمایت مالی کردند همین باعث شد تا تعداد مدارس دیوبندی به شدت افزایش پیدا کند.

در پژوهشی که سال ۲۰۱۵ انجام شد مشخص شد که این مدارس نزدیک به ۲ میلیون نفر فارغ التحصیل و ۱۲۵ هزار نفر معلم داشته است که عدد بسیار بزرگی است.

نکته جالب این است که بیشتر محصلین این مدارس را بانوان تشکیل می دهند در حالی که ما تصور می کنیم این مدارس تنها متعلق به مردها است.

مدرکی که توسط این مدارس صادر می شود معادل فوق لیسانس است و آنها می توانند به سرعت دکترای خود را نیز دریافت کنند به همین دلیل کرسی استادی بسیاری از دانشگاه های نیز در دست آنها است.

علاوه بر این عربستان طی این سال ها علی رغم اینکه به تفکر اهل حدیث گرایش بیشتری دارد ولی بیشترین تعداد بورسیه تحصیلی را به دیوبندی ها اختصاص داده تا نیروهای آنها را در اختیار داشته باشد.

به طور کلی می توان گفت: آنها از لحاظ تعداد اقلیت هستند ولی به خوبی توانسته اند از بعضی ظرفیت های به نفع خود استفاده کنند.

البته نباید این نکته فراموش شود که مردم ابتدا از مجاهدین افغانستانی استقبال کردند ولی در ادامه و پس از شکل گیری دولت طالبان به مخالفت با افراط گرایی پرداختند.

در حال حاضر تمام نیروهای طالبان الزاما در پاکستان حضور نداشته اند و در شهرهایی چون قندهار نیز مدارس بزرگی وجود دارد که دیگر پاکستان نظارت و ارتباطی هم بر آن ندارد.

در بین ما ضرب المثلی مشهور است که هر تروریستی دیوبندی است ولی هر دیوبندی تروریست نیست یعنی آنها محبین اهل بیت«ع» هم هستند هرچند ممکن است شیعیان را تکفیر کنند که البته همه آنها اینگونه نیستند و غیر تکفیری هم بین آنها وجود دارد.